Eh Gidi Yıllar!
Sülalemizde önceleri de hocalar varmış.
Yaşlı bir dedem vardı, Hüseyin dedem. O hoca idi. Zaten lakabımız Hocaoğulları idi. Gerçi babam da “Nüvap” mezunu idi. Öğretmendi. Evet, ona da “hoca” diye hitap ediyorlardı. O gerçekten – hoca, yani öğretmendi
1920-lerde okuma yazma bilenler daha seyrek, yani parmakla sayılacak kadar azdı. Hele de askeri olan aileler bunun acısını en iyi yaşamışlardı. Asker oğullarıyla görüşmek şöyle dursun, mektup yazmak da ellerinden gelmiyordu. Rahmetli babam köydeşlerini tanıdığı, ihtiyaçlarını bildiği için, her askeri olan ailelin derdine derman bulmaya, askerine mektup yazmak gibi ihtiyaçlarını gidermeye yardımcı oluyordu. Kapı önünden geçerken asker babaları babama bir “Merhaba” deyip, “Bizim oğlana da birkaç satır yaz, sağ salim olduğumuzu bildir” deyip rahatlıyorlardı. Bunu bir Allah vergisi biliyorlardı. Sonraları durum değişti, okula gidenler çoğaldı, mektupları kendileri yazmaya başladılar.
Şimdi, yani bu devirde, yani iki bin yirmilerde, bu sorun çoktandır gündemden düşmüştür. Herkesin elinde telefonu, kulağında kulaklığı var. Ne konuştuğunu duyuyorsun ne de okuduğunu biliyorsun. Hani, dedem ne derdi: “Eh gidi yıllar, daha neler göstereceksin bizlere!” Herhalde bu sözler bugünlere geçerli. Şimdi yolda yürüyor, telefonda hem konuşuyor hem muhatabını görüyorsun. Dedem sağ olsaydı “daha neler göstereceksin bizlere Allahım!” diyerek salavat getirecekti. Zira iyi olana da, kötü olana da, yani her şeye hep “Allah vergisidir” diyorlardı. Acaba öyle miydi, gerçekten?
Ех, години, години!
В нашия род и по-рано е имало ходжи.
Имах един стар дядо, дядо ми Хюсеин. Той беше ходжа. То и прякорът ни беше Ходжаоглулар. Наистина и баща ми беше възпитаник на „Нювваб“. Беше учител. Да, и към него се обръщаха с „ходжа“. Той наистина беше ходжа, тоест учител
През 1920-те години грамотните бяха още рядкост, тоест толкова малко, че се брояха на пръсти. Особено семействата, които имаха войник, най-добре бяха изпитали тази мъка. Камо ли да се видят със синовете си войници – и писмо да напишат не им беше по силите. Покойният ми баща, понеже познаваше съселяните си и знаеше нуждите им, помагаше на всяко семейство с войник да намери лек за болката си, да посрещне нужди като писането на писмо до войника. Минавайки пред портата, бащите на войници казваха на баща ми едно „Мерхаба“, после: „Напиши и на нашето момче няколко реда, извести му, че сме живи и здрави“ – и им олекваше. Смятаха това за дар от Аллах. По-късно положението се промени, ходещите на училище се увеличиха, започнаха сами да си пишат писмата.
Сега, тоест в това време, тоест в две хиляди и двадесетте, този въпрос отдавна е отпаднал от дневния ред. Всеки е с телефон в ръката, със слушалка в ухото. Нито чуваш какво говори, нито знаеш какво чете. Нали дядо ми какво казваше: „Ех, години, години, какво ли още ще ни покажете!“ Сигурно тези думи важат за днешните дни. Сега вървиш по пътя, по телефона и говориш, и виждаш събеседника си. Ако дядо ми беше жив, щеше да каже „какво ли още ще ни покажеш, Аллах мой!“ и да изрече салават. Защото и за доброто, и за лошото, тоест за всичко, все казваха „дар от Аллах е“. Дали беше така, наистина?
Ah, Those Years!
It seems there were hodjas in our family in earlier times too.
I had an old grandfather, my grandfather Hüseyin. He was a hodja. Indeed our family name was Hocaoğulları, the hodja's sons. True, my father too was a graduate of the “Nüvvab”. He was a teacher. Yes, they addressed him too as “hodja”. He truly was – a hodja, that is, a teacher
In the 1920s those who could read and write were rarer, that is, so few they could be counted on one's fingers. Families who had a soldier, especially, had felt the pain of this most keenly. Let alone seeing their soldier sons, they were not even able to write a letter. Because my late father knew his fellow villagers and knew their needs, he helped to find a remedy for the trouble of every family that had a soldier, to meet needs such as writing a letter to their soldier. As they passed by the door, the soldiers' fathers would say a “Merhaba” to my father, say “Write a few lines to our boy too, let him know that we are safe and sound”, and be at ease. They regarded this as a gift from God. Later on the situation changed, those going to school grew in number, and they began to write the letters themselves.
Now, that is, in this age, that is, in the twenty-twenties, this problem has long since dropped off the agenda. Everyone has a telephone in the hand and an earphone in the ear. You neither hear what they are saying nor know what they are reading. You know what my grandfather used to say: “Ah, those years, what more will you show us yet!” Surely these words hold true for these days. Now you walk along the road and on the telephone you both talk and see the person you are talking to. If my grandfather were alive he would say “what more will you show us yet, my God!” and recite a salavat. For of what is good and of what is bad, that is, of everything, they always said, “It is a gift from God.” Was it so, I wonder, really?