← En Kıymetli Anmalık

Okuma dili:

Çocukların Gözüyle

4 dk okuma

Bazen gaylesiz çocuk dünyasına dönmeye ve oradan hala körpe canıyla, billür parlaklığıyla ışıyan, sorucu gözlerle sizleri çesçevre saran dünyayı görmeye çalıştınız mı hiç? O zaman sizi ısıtacak kadar bir hatıra parlayacak ve tekrar unutulmaya yüz tutan yılların derinliklerine batacak ve birbirlerini kovalayan günler içinde geçen yaşamamızda olup bitenlerin şimdiki çocuklar için ne anlam taşıdığını belki de aramızda çok az kişi düşünecektir.

Yıllarca deney ve bilgi yığmış yaşlı ve daha yaşlı kadın ve erkekler, etraflarındaki küçük oğlan ve kızcağızın o körpe dünyasında kalplerini okşayacak, soylarının örf ve geleneklerini sürdürecek layık, anlamlı yaşam yolunu gösterecek çok az kişi bulunacak.

Elimde Nadiye Ahmet’in el yazısını tutuyor ve düşünüyorum, onun yazar istidadının bu yeni meyvesine acaba nasıl ad versem, diyorum. Bu, bir derleme, şimdiye kadar çıkardığı çocuk öykü kitapları gibi bir derleme, ama öykü, masal, ibret dersi değil, bunlar küçük çocuğun dünyasından kavranmış anlardan oluşan bütün bir dizidir.

Hatırlarsınızdır, önceleri fotoğrafçılarda çekilen ani resimler vardı, şimdi öylesi resimler telefonlarla çekiliyor. Bu derleme, öyle çekici, ahenkli ve iddiasız çocuk diliyle anlatılan kısa kısa olaylardan ibarettir. Güya ilk bakışta güncel olaylar, ama içindeki etki gücü öylesine şiddetli ve önemli ki, bunlar okulda ahlak dersinin, anababalara çocukları eğitim konusunda bir ibret dersinin yerini alabilir. Onun için çocuklara yazılan bu kitap, zannımca yetişkinlere de yararlı olacak, çünkü kahramanların yaşadığı olaylar, bizim istemeksizin çocukların bizden neler istediğine hesap vermemize ve dünyaya onların gözüyle bakmamıza mecbur kılacaktır. Bizim için en zor, küçüklerin sorduğu “Neden?” ve “Nasıl?” sorularıdır. Neden masallar hep “bir varmış, bir yokmuş” sözleriyle başlıyor, “Neden yağmur yağıyor?”, “Neden Tabiat Baba”, “Denizi nasıl yakalasam?”, “Ağaç nasıl dikiliyor?”, “Massallar nasıl doğuyor?”, “Koleda’da nasıl mucizeler oluyor?”… Sizler bu sorulara iki sözle cevap verebilir misiniz? Nadiye’nin kitabında sizler de, çocuklar da bu sorulara çok basit, fakat tam cevapları bulabilirsiniz.

Baharın, yazın ve kışın güzelliği, kar altından başgösteren kardelen de, Marmara denizi civarındaki misafirlikte, Narin ile Vili’nin sonbahardaki orman gezisinde, mutluluk sembolü uğur böceğinin üç arkadaş – Elmaz, Dora ve Kıymet’in gözü önünde uçmasında, Ruska ile Ruziye’nin kapı önündeki çınar altında ders çalışmasında, avlu içindeki kış oyunlarında görülen çocuk yaşantılarında yakalanmıştır.

Nadiye Ahmet uyarırcasına, fakat üzülerek anlattığı çocuklar arasında rastlanan yalancılık, aldatma, kopya etme, başkalarını suçlama, borç aldığı parayı çevirip çevirmeme tereddüttü gibi olayları da hayret uyandıran bir serbestlikle, fakat üzülerek yazıya döküyor. Suçlu olanlara parmak sallayarak çıkışmıyor, onlara nasihatte bulunmuyor, aksine, bir annenin, bir kadının böylesi çocuklara neden rastlandığına, ve onların anlayışıyla ahlak ve dostluk kaidelerinin neden ayaklar altına alındığına nasıl üzüldüğü seziliyor.

Çocukların çok sevdiği köpek ve kedi de unutulmamıştır. Ama onlar burada kız ve oğlanlara maiyet (anturaj) değil, düşünen, harekette bulunan varlıklardır.

Çocukların fakir fukara ve yaşlı kimselere yardıma koştuğu olaylar da insan sıcaklığının sezildiği hallerdir. Okuldan başka tüm kentlilerin katıldığı Şenay ve Gülay’ın, harp kaçaklarına elbisedir, yiyecektir toplama teşebbüsü insan sıcaklığının bir belirtisidir. Komşu kadın Gana, Ayşan’a Koleda üstü mucizeler olduğunu ve inşallah, küçük kızcağızın yürüyeceğini telkin ediyor. Nergis ile Sisi, meftaları anma günlerinde ne gibi yiyecekler dağıtıldığını anababalarından öğreniyorlar.

Böyle hallerde sülale anıları, geleneklerin nesilden nesle süregitmesi konusuyla birleşiyor, ki Nadiye Ahmet bununla ilgili heyecan uyandıran anlar seçmiştir. Örneğin, Burak’a büyük annesinin ördüğü takke, okulda düzenlenen elişleri sergisinde “en kıymetli anmalık” olarak ele alınmıştır. Dede, çocuğa, dedelerimizin ve daha önce yaşamış olan dedelerin yıldız olduklarını ve şimdi yıldızlarla niye sessizce konuştuğunu, nine çocuklara önceleri sofrada bir tabaktan yemek yediklerini, baba oğluna dedesinin vasiyetini anımsatıyor. Yani yenebilirsin, fakat yenilebilirsin de, zira yenilmeyen ancak Allah tır! Diyor.

Nadiye Ahmet’in, halk hikmetini göze batmaksızın, bugünkü insana sanki kendiliğinden gelmiş birçok kıymetli atasözünü ustalıkla kullanması bilhassa dikkat çekicidir ki, bunlar kim olduğumuzu, nereden gelip nereye gittiğimizi hatırlatmak için tarihin değişkenliğini yaşaya gelmişlerdir.

Bu saydıklarımız, söz konusu kitabın zengin potansiyelinin ancak birkaç örneğidir. Oturup, hemen bir solukta okuyup, hislerimi paylaşmak güçtü. Sonunadek derinliklerine varmak için tekrar tekrar kah başına, kah sonuna, kah ortasına dönmeye mecbur kalıyordum. Nadiye Ahmet öylesi bir yeteneğe sahiptir ki, bu yetenek çocuk yaşantılarının derinliklerinde gizlenen sırları açık seçik görmesini ve bunları kendisine özgü bir biçimde, az sözle çok şey anlatarak, başkalarına da sergilemesini sağlamaktadır.

H. Filipova