Annenin Ninnisi
Nuray dokuz yaşındaydı. İlkokul üçe geçmişti. Tatili doyasıya kıyıda geçiriyor, bol bol güneşleniyordu. Akşamları annesine sarılıp, “İyi geceler” öpücüğü veriyor ve odasına çekiliyordu. Akşam da aynısını yaptı. İyi ama kapıdan döndü. Istemeyerek ağızından inci gibi sözler döküldü:
-Anne, annem, n’olur, bu akşam babam yok, memuriyette ya, beraber yatalım, ne dersin? Tamam mı?
Hayriye hanım cevabını hemen vermedi. Biraz düşündü:
“Acaba kızın nizam intizamını, yıllarca alışılagelmiş disiplinini bozmayacak mıyım?”
-Tamam! diye kaydı dilinden.
Nuray yattı ve annesine sarılıp, annesinin okuduğu duayı tekrar etmeye başladı:
-Bismilahi rahmani rahim…
Ve sonra da sorucu oldu:
-Anne neden her akşam dua ediyorsun?
Kızının böylesi sorularına annesi artık alışmıştı, başka çaresi yok, cevap vermek zorundaydı.
-Neden mi, Allah bizi kazadan beladan korusun diye…
Ve böylece annesini dinlerken, belki son cevapları da duymadan Nuray uyuyuvermişti. Uyumuş ve kumdaki oyunlarını belki rüyalarına katmış, konu etmişti. Derken bir uğultu, ardından da bir gümbürtü. Etrafa feryatlar, ağrılı, acılı sesler, ağlayışlar… Nuray da ağlıyordu…
-Anne, anneciğim, ne oldu, neredeyiz, karanlıklar içindeyiz, yüzüm, üstüm başım toz içinde… Anne, biz öldük mü yoksa?..
Hayriye hanım hala kendine gelemiyordu:
-Hayır, yavrum, ölmedik, ama büyük bir kaza oldu galiba.
Nuray’ı teselli etmek için söyledi bu sözleri, ama nedense kendisi de inanamıyordu sağ olduğuna. Elini yukarı uzatacak oldu. Dolap kapısına dayandı eli. Nedense, yatağın öteki ucundaydı. Elini uzattı, ama kızına ulaşamadı. O sırada Nuray’ın ağlamaklı sesini duydu:
-Akşam, bizi kazadan beladan koruması için Allaha dua ettin ya?
-Ettim ama duymamış olabilir, yavrum, Allahın günahkar kulları üstün gelmiş olmalı…
Nuray kıpırdanmak istedi. İstedi ama ayaklarını oynatamadı.
-Kıpırdanmaya zorlanma, yavrum. Ben sana ninni söyleceğim, sesimizi ille de duyanlar olur.
-Tamam, anneciğim.
Hayriye hanım bütün olup bitenlerin farkına vardı ve “İnşallah, sonu hayırdır!”diyerek kızını avutmak için, daha doğrusu sesini dışarılara duyurmak için ninni şarkıları söylemeye başladı:
Ninni yavruma ninni
Uyusun da büyüsün, ninni
Uyusun da büyüsün, ninni.
Benim küçük Nuray’ım ninni.
Ninni yavruma ninni
Uyusun da büyüsün, ninni
Uyusun da büyüsün, ninni.
Benim cesur kızım, ninni.
Hayriye hanım kızını avutmak için olanca gücünü toplayıp ses haline getirerek hem ninni söylüyor, hem ağlayıp gözyaşlarını içine döktüğünü, ümitsizliğini sezdirmemeye çalışıyordu. Bu hal dakikalar değil, saatlerce devam ediyordu. Sesinin havasızlıktan kısıldığının farkındaydı. Toz dilini, damağını kurutmuştu. Aradan saatler değil, yıllar geçti zannediyordu. Nuray ise kah ağlıyor, kah o bitmek tükenmek bilmeyen sorularını dile getirmeye devam ediyordu:
-Anneciğim, biz bu karanlıktan çıkacak mıyız?
-Evet, yavrum, bak sesler duyulmaya başladı. Belki bizi de arıyorlardır!
-Babam mı geldi acaba?
-Baban da olabilir…
Anne, tekrar kuvvet toplayarak aklına gelen, ninesinin, dedesinin sesinden dinlediği ninnileri söylüyordu:
Uu, uu dervişler
Dervişmişler ölmüşler
Yedi koyun yemişler
Daha var mı demişler…
İnsan sesleri, köpek havlanmaları derken, toz döküldü yüzlerine. Yabancı konuşmalar duyuldu. Ardından da: “Kimse var mı burada?”sorusu geldi. Sevinçten cevap veremiyorlardı. Nuray “var”yerine bir çığlıktır kopardı. Hayriye hanımın sesi boğazına düğümlendi. Zorla, ıkına sıkına yuttu düğümü:
-Kurtarın bizi, diye titrek bir ses duyuldu.
Kendisi de tanıyamadı bu sesi. İncecik bir iplik gibi, nerdeyse kopacaktı. Dedi ve kendinden geçti. Uyandığı zaman kendini hastanede buldu, yanıbaşında da kızı. Gözlerine inanamıyordu.
-Allaha şükür! Helal olsun, helal olsun insanoğluna!
Ancak bu kadar geliyordu şimdilik içinden. Altı saatlik cehennem ona altı yıl kadar uzun gelmişti. Öteki yataktan da kızının sesini duydu:
-Sana helal olsun anneciğim, beni ninnilerinle kurtardığın için.
Henüz doğan güneş de pencereden gülümsüyor, kendilerini selamlıyordu.
Eylül 1999 Kumburgaz – İstanbul
Приспивната песен на мама
Нурай беше на девет години. Беше минала в трети клас на началното училище. Прекарваше ваканцията до насита на брега, печеше се много на слънце. Вечер прегръщаше майка си, даваше ѝ целувка за „Лека нощ“ и се оттегляше в стаята си. И тази вечер направи същото. Добре, но се върна от вратата. Без да иска, от устата ѝ се посипаха думи като бисери:
- Мамо, мамичко, моля те, тази вечер татко го няма, нали е в командировка, хайде да спим заедно, какво ще кажеш? Бива ли?
Хайрие ханъм не отговори веднага. Помисли малко:
„Дали няма да разваля реда и порядъка на момичето, дисциплината, с която е свикнало от години?“
- Бива! – изплъзна се от езика ѝ.
Нурай легна, прегърна майка си и започна да повтаря молитвата, която майка ѝ четеше:
- Бисмиллахи рахмани рахим…
А после взе и да разпитва:
- Мамо, защо се молиш всяка вечер?
Майка ѝ вече беше свикнала с такива въпроси на дъщеря си, нямаше как, трябваше да отговори.
- Защо ли? За да ни пази Аллах от беди и злини…
И така, докато слушаше майка си, може би без да чуе и последните отговори, Нурай беше заспала. Беше заспала и може би беше вплела в сънищата си игрите си на пясъка, за тях беше сънувала. И тогава – един тътен, а след него и един грохот. Наоколо – писъци, гласове, пълни с болка и мъка, плач… Плачеше и Нурай…
- Мамо, мамичко, какво стана, къде сме, в тъмница сме, лицето ми, цялата съм в прах… Мамо, да не би да сме умрели?..
Хайрие ханъм все още не можеше да дойде на себе си:
- Не, чедо, не сме умрели, но май е станала голяма беда.
Каза тези думи, за да утеши Нурай, но кой знае защо и самата тя не можеше да повярва, че е жива. Понечи да протегне ръка нагоре. Ръката ѝ опря във вратата на гардероба. Кой знае защо, беше в другия край на леглото. Протегна ръка, но не можа да стигне до дъщеря си. В този миг чу плачливия глас на Нурай:
- Нали снощи се моли на Аллах да ни пази от беди и злини?
- Молих се, но може да не е чул, чедо, сигурно грешните раби на Аллах са надделели…
Нурай поиска да се размърда. Поиска, но не можа да помръдне краката си.
- Не се мъчи да мърдаш, чедо. Аз ще ти пея приспивна песен, непременно ще се намери кой да чуе гласа ни.
- Добре, мамичко.
Хайрие ханъм осъзна всичко, което се беше случило, и като рече „Иншаллах, краят да е на добро!“, за да залъже дъщеря си, по-точно – за да се чуе гласът ѝ навън, започна да пее приспивни песни:
Нани, чедото ми, нани,
да поспи, та да порасне, нани,
да поспи, та да порасне, нани.
Моята малка Нурай, нани.
Нани, чедото ми, нани,
да поспи, та да порасне, нани,
да поспи, та да порасне, нани.
Моето храбро момиче, нани.
За да залъже дъщеря си, Хайрие ханъм събираше всичката си сила, превръщаше я в глас и хем пееше приспивни песни, хем се мъчеше да не издаде, че плаче и гълта сълзите си, да не издаде отчаянието си. Това продължаваше не минути, а часове. Усещаше, че гласът ѝ пресипва от липсата на въздух. Прахът беше пресушил езика и небцето ѝ. Струваше ѝ се, че са минали не часове, а години. А Нурай ту плачеше, ту продължаваше да задава онези свои въпроси, които нямаха край:
- Мамичко, ще излезем ли ние от тази тъмница?
- Да, чедо, ето, започнаха да се чуват гласове. Може би търсят и нас!
- Дали не е дошъл татко?
- Може да е и баща ти…
Майката отново събираше сили и пееше приспивните песни, които ѝ идваха наум, които беше слушала от гласа на баба си и на дядо си:
Уу, уу, дервиши,
дервиши били, умрели,
седем овце изяли,
„Има ли още?“ – рекли…
Човешки гласове, кучешки лай – и тогава по лицата им се посипа прах. Чу се чужда реч. А след нея дойде въпросът: „Има ли някой тук?“ От радост не можеха да отговорят. Вместо „има“ Нурай нададе един писък. Гласът на Хайрие ханъм заседна на буца в гърлото ѝ. Насила, с мъка и напъване преглътна буцата:
- Спасете ни – чу се един треперлив глас.
И самата тя не можа да познае този глас. Като тъничък конец, насмалко да се скъса. Рече го и изгуби съзнание. Когато се събуди, видя, че е в болницата, а до нея – дъщеря ѝ. Не можеше да повярва на очите си.
- Слава на Аллах! Халал да му е, халал да му е на човешкия род!
Само толкова ѝ идваше засега отвътре. Шестте часа ад ѝ се бяха сторили дълги колкото шест години. От другото легло чу и гласа на дъщеря си:
- Халал да ти е на теб, мамичко, за това, че ме спаси с твоите приспивни песни.
Току-що изгрялото слънце също се усмихваше от прозореца и ги поздравяваше.
Септември 1999 г., Кумбургаз – Истанбул
The Mother’s Lullaby
Nuray was nine years old. She had moved up to the third year of primary school. She was spending her holiday on the shore to her heart’s content, sunbathing a great deal. In the evenings she would hug her mother, give her a “Good night” kiss and withdraw to her room. This evening she did the same. All very well, but she turned back at the door. Without her meaning it, words like pearls spilled from her mouth:
- Mum, my mum, please, Dad’s not here tonight, he’s away on duty, you know, so let’s sleep together, what do you say? All right?
Hayriye Hanım did not give her answer straight away. She thought for a little:
“I wonder, won’t I be upsetting the girl’s order and routine, the discipline she has been used to for years?”
- All right! slipped from her tongue.
Nuray lay down and, hugging her mother, began to repeat the prayer her mother was reciting:
- Bismillahi rahmani rahim…
And then she started asking questions:
- Mum, why do you pray every evening?
Her mother was used by now to such questions from her daughter; there was no other way, she had to answer.
- Why? So that Allah may protect us from accident and misfortune…
And so, while listening to her mother, perhaps without even hearing the last answers, Nuray had fallen asleep. She had fallen asleep, and perhaps she had brought her games in the sand into her dreams and made them her subject. And then a roar, and after it a crash. All around, screams, voices full of pain and suffering, weeping… Nuray was crying too…
- Mum, Mummy, what’s happened, where are we, we’re in darkness, my face, my clothes are all covered in dust… Mum, are we dead?..
Hayriye Hanım still could not come to herself:
- No, my child, we’re not dead, but I think there has been a great accident.
She said these words to comfort Nuray, but for some reason she herself could not believe that she was alive. She went to stretch her hand upwards. Her hand came up against the wardrobe door. For some reason she was at the other end of the bed. She stretched out her hand, but she could not reach her daughter. At that moment she heard Nuray’s tearful voice:
- Last night you prayed to Allah to protect us from accident and misfortune, didn’t you?
- I did, but He may not have heard, my child; Allah’s sinful servants must have got the upper hand…
Nuray wanted to move. She wanted to, but she could not move her legs.
- Don’t strain yourself to move, my child. I will sing you a lullaby; there are bound to be people who hear our voices.
- All right, Mummy.
Hayriye Hanım realised everything that had happened, and saying “İnşallah, it will end well!” she began to sing lullabies to soothe her daughter, or rather, to make her voice heard outside:
Lullaby, my little one, lullaby
May she sleep and grow, lullaby
May she sleep and grow, lullaby.
My little Nuray, lullaby.
Lullaby, my little one, lullaby
May she sleep and grow, lullaby
May she sleep and grow, lullaby.
My brave girl, lullaby.
To soothe her daughter, Hayriye Hanım gathered all her strength and turned it into voice, and was both singing lullabies and trying not to let her sense that she was weeping and swallowing her tears, not to let her sense her hopelessness. This went on not for minutes but for hours. She was aware that her voice was growing hoarse from the lack of air. The dust had dried out her tongue and her palate. She thought that not hours but years had gone by. As for Nuray, now she cried, now she went on voicing those never-ending questions of hers:
- Mummy, will we get out of this darkness?
- Yes, my child, listen, voices have begun to be heard. Perhaps they are looking for us too!
- Has Dad come, I wonder?
- It could be your father too…
The mother, gathering her strength again, sang whatever lullabies came to her mind, the ones she had heard in the voices of her grandmother and her grandfather:
Oo, oo, the dervishes
They were dervishes, they died
They ate seven sheep
And said, is there any more…
Human voices, the barking of dogs, and then dust fell on their faces. Foreign speech was heard. And after it came the question: “Is there anybody here?” They could not answer for joy. Instead of “yes”, Nuray let out a scream. Hayriye Hanım’s voice knotted in her throat. With difficulty, straining and struggling, she swallowed the knot:
- Save us, a trembling voice was heard.
She herself could not recognise this voice. It was like a very thin thread, about to snap. She said it, and fainted away. When she woke she found herself in hospital, and her daughter right beside her. She could not believe her eyes.
- Thanks be to Allah! Bless them, bless humankind!
That was all that would come out of her for now. The six hours of hell had seemed to her as long as six years. From the other bed she heard her daughter’s voice:
- Bless you, Mummy, for saving me with your lullabies.
And the sun, just risen, was smiling through the window and greeting them.
September 1999, Kumburgaz – Istanbul